Open brief aan het MCN en het ministerie van OCW

(Voorwoord van Mark Postema in Musicmaker 02-2010)

Vier jaar geleden – toen ik nog beroepsmuzikant was – heb ik een grote en onzekere stap genomen door het tijdschrift Musicmaker over te nemen. Musicmaker was al sinds 1977 het enige vakblad voor Nederlandse pop- en rockmuzikanten, maar belandde door diverse factoren in zwaar weer en ging uiteindelijk failliet. Met de steun van investeerders en een grote groep nieuwe medewerkers hebben we het tijdschrift in enkele jaren tijd weer rendabel weten te maken. Het zal niemand verbazen dat dit veel geld en minstens zoveel bloed, zweet en tranen heeft gekost. Edoch, het resultaat mag er zijn: Musicmaker staat weer als een huis en vervult als vakblad een onbetwiste rol in de Nederlandse muzikantenscene. En dat alles zonder ook maar één cent overheidssubsidie.

Het is overigens niet dat ik tegen subsidies ben. Integendeel zelfs. We berichten als vakblad continu over de lastige financiële omstandigheden waarin Nederlandse popmuzikanten zich bevinden. We weten als geen ander hoe moeilijk het voor hen is om met hun talent en passie een acceptabel inkomen te verdienen. Daarom zullen we er altijd voor pleiten dat popmuziek minstens zoveel subsidie krijgt als – door anderen vaak als ‘zwaarder’ bestempelde – kunstvormen zoals jazz, theater, dans en klassieke muziek. Subsidie voor popmuziek is in onze ogen dus een goed ding en mag als het aan ons ligt nog behoorlijk worden verhoogd.

Een voorwaarde lijkt ons echter wel dat subsidies voor popmuziek uiteindelijk ten goede komen aan degenen om wie het allemaal draait: de muzikanten. Helaas is dat lang niet altijd het geval. Wat mij als (inmiddels) ex-muzikant en tegenwoordig uitgever van drie muziekbladen een doorn in het oog is, is dat subsidies voor popmuziek door de muziekkoepel MCN (Muziek Centrum Nederland) worden aangewend om zes keer per jaar het ‘gratis’ muziekblad Fret in de markt te zetten. Ongetwijfeld had dit blad ooit tot doel om aandacht te geven aan onbekend Nederlands talent dat door de commerciële muziekbladen niet werd opgepikt. Maar qua concept is Fret steeds meer een kopie geworden van ons muzikantenblad Musicmaker, terwijl voor interviews steeds vaker werd gekozen voor bands die ook in commerciële muziek(liefhebbers)tijdschriften als Oor, Revolver en Live XS aan bod komen.

Kreeg Fret tot voor kort nog het voordeel van de twijfel, sinds januari is het blad ‘gerestyled’ en nu nóg meer een schaamteloze reproductie van wat de bestaande tijdschriften al bieden. Wat verder bij iedereen de wenkbrauwen zou moeten doen fronsen is dat dit tijdschrift met subsidiegelden wordt gemaakt door een commerciële uitgever, die in de nieuwe opzet alle ruimte lijkt te hebben om exclusief zijn eigen – commerciële – muzikantenbladen onder de aandacht van de Fret-lezers te brengen. Ook is deze partij verantwoordelijk voor de advertentieverkoop, en het is knap lastig om je aan de indruk te ontrekken dat subsidie het hier mogelijk maakt om commerciële advertenties onder de marktprijs (door) te plaatsen.

Het is algemeen bekend dat kranten en tijdschriften het momenteel zwaar te verduren hebben. Daarom is het uitermate wrang dat dezelfde (inmiddels ex-)minister, Plasterk, die allerlei steunfondsen voor de journalistiek in het leven heeft geroepen, tegelijkertijd toestaat dat subsidiegelden die eigenlijk zouden moeten toekomen aan popmuzikanten, worden gebruikt om een gratis tijdschrift uit te brengen dat (1) rechtstreeks concurreert met de commerciële Nederlandse muziekbladen, (2) schaamteloos ruimte geeft om één specifieke commerciële partij te promoten en (3) de spoeling in de toch al heel lastige advertentiemarkt alleen nog maar dunner maakt.

Subsidie wordt zo gebruikt om een markt kapot te maken in plaats van een markt te creëren, en levert uiteindelijk precies het tegenovergestelde op van wat ooit bedoeld was. Want door deze valse concurrentie zullen andere tijdschriften het vroeg of laat opgeven. En daar is niemand – en zeker niet de muzikant en muziekliefhebber, maar ook niet de adverterende muziekindustrie – bij gebaat.

Behalve onheus is subsidie voor een blad als Fret trouwens ook totaal onnodig. Het eerder genoemde – en eveneens ‘gratis’ – muziekblad Live XS toont al 15 jaar aan dat je wel degelijk op commerciële basis een muziekblad kunt maken waarvoor de lezer niets hoeft te betalen. Daar komt bij dat de aandacht voor ‘het Nederlandse product’, zoals dat zo mooi heet, in de laatste jaren enorm is gegroeid bij alle muziekbladen. Mocht er al subsidie worden gegeven, verdeel die dan onder de bestaande bladen om (nog) meer aandacht te besteden aan opkomend talent van eigen bodem. Dan snijdt het mes wel (en eerlijk) aan twee kanten: zowel de muzikanten als de muziekbladen hebben er baat bij.

Als de overheid en het MCN de Nederlandse popmuziek en muziekbladen echt een warm hart toedragen, dan zorgen ze er het liefst per onmiddellijk voor dat subsidie niet meer op deze manier wordt ingezet. Ergo: laat subsidies voor popmuziek terecht komen bij muzikanten en gebruik het niet om met ‘gratis geld’ te concurreren in tijdschriftenland.

Mark Postema

Uitgever van Musicmaker, Revolver en De Bassist