Je hebt van die momenten, bijvoorbeeld zo vlak voor de WK-finale Nederland-Spanje, dat even niets je bezighoudt en de geest vrij kan waaien. Onwillekeurig dwaal je dan af naar het toverwoord waarmee vrijwel alle fabrikanten van muziekinstrumenten hun producten proberen te verkopen, het toverwoord dat regelmatig valt in gesprekken tussen muzikanten en dan een lichte siddering van ontzag opwekt, het toverwoord dat de oudste troep ineens een gouden glans geeft; het toverwoord ‘vintage’.

Oorspronkelijk werd ‘vintage’ alleen voor speciale wijnen gebruikt, maar al heel lang staat het voor van alles wat oud is en een bepaalde kwaliteit heeft.  Halverwege de jaren ‘80 drong het woord de muziekwereld binnen. Terwijl de hitparade nog in de ban was van de allernieuwste digitale galmen, drumsounds en synthesizers, begon, ironisch genoeg vooral in de vooruitstrevende house, een voorliefde te ontstaan voor oude analoge ‘vintage’ gear. Dat klonk veel voller en levendiger! Daarna ging het snel. Vanaf begin jaren ‘90 werd de DX7 links en rechts ingeruild voor een van de vuilnisbelt geredde Rhodes en verschenen er reissues van oude gitaren, versterkers en effectpedalen. Sinds eind jaren ‘90 de digitale revolutie zegevierde zijn vintage sounds zelfs populairder dan ooit. En die worden dus gretig digitaal nagebootst.

Dat is op zich natuurlijk niet zo raar. Vintage sounds hebben een eigen karakter en naarmate de echte oude instrumenten versleten, onbetrouwbaar en slecht verkrijgbaar worden, is het verrotte handig dat je die geluiden toch (min of meer) tot je beschikking hebt. Een beetje gekker wordt het als nieuwe instrumenten het uiterlijk krijgen van hun oude voorgangers. Dan gaat het niet meer (alleen) om de sound, maar om de illusie dat je met een origineel vintage instrument te maken hebt. Maar het wordt pas echt gek als je een nieuwe ‘relic’ gitaar in de winkel koopt die er uitziet alsof iemand daar dertig jaar lang al zijn bloed, zweet en tranen op uitgeperst heeft. Heb je ooit een nieuwe auto vol roest en deuken in een showroom zien staan?

Maar nu komt het allergekste: het doet er helemaal niet toe! Je weet dat die ‘oude’ gitaar hagelnieuw is en geen enkele bijzondere kwaliteit bezit, maar toch trekt ie je meer aan dan de glimmende gitaar ernaast. Of, zoals in mijn geval, je weet dat die veel te goedkope Chinese SX-bas een kwaliteit heeft die precies bij de prijs past, maar omdat ie er van een afstandje uitziet als een jaren ’70 Fender Jazzbass, koop je hem toch. Door iets te kopen met een vintage uiterlijk koop je een idee van tijdloze kwaliteit. En dat je jezelf daarmee voor de gek houdt, maakt niets uit. Of zoals een bevriende gitarist het uitdrukte: ‘Ik weet dat het eigenlijk zielig is dat ik op een gerelicte Strat speel, maar hoe stom ook, het voelt anders.’ En zo is het. Toch?